Tip: lees ook de Q&A over geluid van windturbines op de Vraag en Antwoord-pagina op deze helpdesk
Wettelijke geluidsnormen
Geluid is onderdeel van de landelijke milieunormen. Gemeenten of provincies kunnen hiervoor ook eigen, lokale normen opstellen.
Geluid van een windturbine kan als hinderlijk worden ervaren door omwonenden. Daarom zijn afspraken gemaakt over hoeveel geluid zij mogen veroorzaken. In de landelijke concept-milieunormen is voorgesteld dat het geluidsniveau in principe lager moet zijn dan in de oude regels stond (standaardwaarde) en wordt een toeslag voorgesteld voor tonaal geluid. Bij lokaal maatwerk is afwijken naar meer geluid mogelijk (grenswaarde): bijvoorbeeld als een windpark naast een snelweg ligt waar al omgevingsgeluid is.
Lees verder over geluidsnormen (RVO)
Informatie over geluid
Hoe ontstaat geluid, welke geluidsniveaus zijn er en welke soorten geluid veroorzaken windturbines? Deze informatie vind je op de pagina Geluid en windturbines op de website van RVO. Onderaan die pagina kun je ook verschillende rapporten downloaden van onder andere het RIVM.
Geluid van windturbines en gezondheid
Hoeveel geluid een windturbine maakt, hangt af van de windrichting en de windsnelheid. Als de windkracht toeneemt gaat een windturbine sneller draaien en neemt het geluid toe. Vanaf windkracht 5 à 6 gaan de wieken niet meer sneller draaien. Het geluid is maximaal en blijft met toenemende windsnelheid ongeveer even luid.
Uit onderzoek van internationale wetenschappelijke literatuur door het RIVM blijkt dat geluid van windturbines gezondheidseffecten met zich mee kan brengen.
- Er is een duidelijke relatie aangetoond tussen het geluidniveau van windturbines en hinder; hinder wordt beschouwd als een negatief gezondheidseffect.
- In algemene zin kan langdurige hinder op termijn leiden tot aandoeningen zoals hoge bloeddruk of hart- en vaatziekten of kan deze klachten verergeren.
Daarom zijn er geluidsnormen om te zorgen dat omwonenden zo weinig mogelijk hinder ervaren.
Andere gezondheidseffecten door wonen in de buurt van windturbines of het geluid van windturbines zijn onderzocht, maar niet wetenschappelijk vastgesteld. Over slaapverstoring zijn de onderzoeken onduidelijk, ze laten verschillende resultaten zien. Wel is het zo dat in de avond en nacht andere geluidbronnen vaak minder luid worden. Bijvoorbeeld omdat er minder wegverkeer is. Een windturbine draait dan door waardoor het geluid meer kan opvallen.
Soorten geluid
Laagfrequent geluid
In de samenleving is bezorgdheid over laagfrequent geluid (LFG) van windturbines. Geluid bestaat uit golven die door de lucht ons oor bereiken. Als meer golven per seconde ons oor bereiken, horen we hogere tonen. Zijn het er minder per seconde dan horen we lagere tonen. De laagste tonen die we kunnen horen noemen we laagfrequent geluid (tussen 20 en 100/125 Hz). Een goed voorbeeld van LFG is het geluid van een snelweg op grote afstand, dat als een brom in de verte hoorbaar is. Ook een deel van het geluid van windturbines bestaat uit LFG.
LFG kan heel vervelend zijn, zelfs als het geluid niet hard is maar wel continu aanwezig. In 2023 is het geluidniveau in woningen door laagfrequent geluid van windturbines onderzocht. Dit onderzoek wijst uit dat een aanvullende norm voor LFG niet nodig is: de geluidnormen voor het totale geluid van windturbines beschermen omwonenden ook tegen overlast door LFG.
Lees het factsheet van RIVM met uitleg over LFG en de effecten die het kan hebben.
Tonaal geluid
Tonaal geluid is geluid met een duidelijk hoorbaar tonaal karakter, dat wil zeggen dat het duidelijk hoorbare zuivere tonen bevat. Dit kan een geluid met een lage toon (tussen de 20 en 100/125 Hz) of hogere toon zijn. De tonaliteit van een geluid kan ook objectief via metingen worden beoordeeld. Tonaal geluid wordt, zelfs als het even luid is als ander geluid, meestal als hinderlijker ervaren.
Het geluid geproduceerd door windturbines kan ook tonaal zijn, bijvoorbeeld vanwege een defect of verkeerd ontwerp. De meeste windturbines produceren geen tonaal geluid, maar de windturbines die wel tonaal geluid veroorzaken worden veelal als hinderlijker ervaren. In de landelijke concept-milieunormen is daarom een toeslag van 5dB opgenomen voor tonaal geluid, zodat dit zwaarder meeweegt in het geluidniveau en er beter op gehandhaafd kan worden.
Infrasoon geluid (infrageluid)
Infrasoon geluid is geluid met een zeer lage frequentie, namelijk lager dan 20 trillingen per seconde (20 Hz). Dit is zo laag dat mensen het meestal niet kunnen horen of voelen, tenzij het geluid heel erg hard is (namelijk als trillingen). Omdat het onder de normale gehoorgrens ligt, noemen we het ‘infrageluid’. Onderzoek met behulp van MRI-scans heeft aangetoond dat het zenuwstelsel kan reageren op geluiden die vlak onder de gehoorgrens liggen, zelfs als we het geluid dus niet horen of waarnemen.
Windturbines produceren ook infrageluid. Het infrageluid dat windturbines produceren is echter zo laag en zo zacht dat ze onder de waarnemingsgrens voor mensen vallen. Vooral op de afstand waarop woningen (honderden meters) zich meestal bevinden ligt het niveau ruim onder de gehoorgrens.
Lokale geluidsonderzoeken
Rondom verschillende windparken is of wordt onderzoek gedaan naar geluid:
Overlast signaleren en verminderen
Exploitanten en gemeenten willen graag dat windparken een goede buur zijn voor de omwonenden. Daarom zijn er verschillende initiatieven waar omwonenden geluidoverlast kunnen melden. Overlast hangt regelmatig samen met bepaalde weersomstandigheden of tijdstippen. Als daar meer over bekend is, kan het gesprek gevoerd worden en gezocht worden naar mitigerende maatregelen.
Voorbeelden zijn:
Terugkijken: webinars over wind en gezondheid
- Provincie Utrecht organiseerde in mei 2025 een webinar over windenergie en gezondheid. Aan bod komen geluid, slagschaduw en Bisfenol A. Kijk het webinar hier terug.
- De Noord-Hollandse Energieregio organiseerde in 2023 een webinar over de invloed van windturbines op de gezondheid en hoe dit wordt meegenomen in de vergunningverlening. Geluid komt hierin uitgebreid aan bod. Je kunt het webinar hier teugzien.